Sau lưng một Steve Jobs thiên tài và đầy tham vọng là một “khoảng lặng” tinh thần ít ai biết tới. Bạn có biết toàn bộ đế chế Apple, từ chiếc iPhone tối giản đến tư duy kinh doanh khác biệt, đều chịu ảnh hưởng từ triết lý Phật giáo?
Năm 1974, ở tuổi 19, Steve Jobs đã tích lũy tiền lương từ công việc thiết kế game tại Atari để thực hiện chuyến đi kéo dài 7 tháng tới Ấn Độ cùng người bạn thân Dan Kottke. Mục đích ban đầu của ông là tìm gặp đạo sư nổi tiếng Neem Karoli Baba, nhưng vị này đã viên tịch trước khi họ đến nơi.
Dù trải qua nhiều gian khổ, chịu đựng cái nóng gay gắt và bệnh kiết lỵ, chuyến đi này đã làm thay đổi hoàn toàn thế giới quan của ông. Tại đây, ông tiếp xúc sâu sắc với các giáo lý phương Đông, trải nghiệm sự buông bỏ vật chất và nhận ra tầm quan trọng của trực giác. Trở về California, Steve Jobs cạo trọc đầu, mặc trang phục truyền thống của Ấn Độ và bắt đầu hành trình thực hành Phật giáo nghiêm túc.
Khi trở về từ Ấn Độ, Steve Jobs đã tìm đến Trung tâm Thiền định Los Altos và gặp gỡ thiền sư người Nhật Kōbun Chino Otogawa. Ông bị thu hút mạnh mẽ bởi Thiền tông vì phái này không chú trọng vào nghi lễ rườm rà hay lý thuyết giáo điều, mà tập trung hoàn toàn vào sự trải nghiệm trực tiếp thông qua trực giác và việc ngồi thiền (Zazen).
Steve Jobs gắn bó với thiền sư Kōbun suốt nhiều thập kỷ. Thậm chí, đã có lúc Steve Jobs cân nhắc nghiêm túc việc từ bỏ tất cả để sang Nhật Bản xuất gia làm một thiền sư. Tuy nhiên, Thiền sư Kōbun đã khuyên rằng ông có thể thực hành thiền ngay trong công việc kinh doanh và cuộc sống hàng ngày tại thung lũng Silicon – lời khuyên đã giữ Steve Jobs lại để thay đổi thế giới công nghệ.
Trong Thiền tông Nhật Bản có khái niệm “Ma” (khoảng trống/khoảng lặng) và “Shibui” (sự thanh tao giản dị). Steve Jobs đưa tư tưởng này vào thiết kế của Apple với triết lý “Simplicity is the ultimate sophistication” (Đơn giản là sự tinh tế tối thượng).
Steve Jobs luôn ám ảnh với việc gạt bỏ những thứ không cần thiết để đạt đến giá trị cốt lõi. Sự ra đời của máy nghe nhạc iPod với vòng xoay bấm (Click Wheel) hay chiếc iPhone thế hệ đầu tiên chỉ có duy nhất một nút Home vật lý chính là biểu hiện đỉnh cao của tư duy Thiền. Nhờ loại bỏ sự phức tạp, ông giúp người dùng không bị phân tâm, mang lại trải nghiệm trực quan và tự nhiên nhất khi sử dụng công nghệ.
Vào ngày 18/3/1991, Steve Jobs kết hôn với bà Laurene Powell tại khách sạn Ahwahnee thuộc Công viên Quốc gia Yosemite. Hôn lễ được cử hành một cách vô cùng kín đáo và thanh tịnh, mang đậm dấu ấn Phật giáo dưới sự chủ trì của người thầy tâm linh – Thiền sư Kōbun Chino Otogawa.
Trong buổi lễ, Thiền sư Kōbun đã đánh một tiếng chuông gông lớn và đốt hương trầm theo nghi thức Thiền tông. Bản thân các món ăn trong tiệc cưới của họ cũng là món chay thuần túy, không có bánh cưới truyền thống. Điều này minh chứng Phật giáo không chỉ là một sở thích nhất thời thời trẻ, mà là kim chỉ nam trong suốt cuộc đời trưởng thành và hôn nhân của Steve Jobs.
Trước khi qua đời, Steve Jobs đã chia sẻ với nhà văn Walter Isaacson một trải nghiệm sâu sắc về Thiền định: “Nếu bạn chỉ ngồi và quan sát, bạn sẽ thấy tâm trí mình bất an thế nào. Nếu bạn cố gắng làm dịu nó, điều đó chỉ làm cho mọi chuyện tồi tệ hơn, nhưng theo thời gian, nó sẽ dịu xuống. Khi điều đó xảy ra, bạn sẽ có không gian để lắng nghe những điều tinh tế hơn – đó là lúc trực giác của bạn bắt đầu nở rộ, bạn nhìn thấy mọi thứ rõ ràng hơn và sống trong hiện tại nhiều hơn”.
Đối với Jobs, Thiền không phải là sự trốn tránh thực tại mà là một công cụ rèn luyện tư duy đỉnh cao. Giữa một thế giới công nghệ luôn biến động và ồn ào, sự tĩnh lặng nội tâm có được nhờ Thiền định chính là bí quyết giúp ông đưa ra những quyết định mang tính chiến lược và sáng tạo vượt thời gian.
